Қадимги Рим тарихидаги энг машҳур ва таъсирли қўзғолонлардан бири — бу Спартак бошчилигидаги қуллар исёнидир. Бу қўзғолон милоддан аввалги 73–71 йиллар оралиғида бўлиб ўтган ва Рим Республикаси учун жиддий синов бўлган.
Спартак ким бўлган?
Спартак — Фракиядан чиққан собиқ сарбоз ва гладиатор. Римликлар томонидан асир олиниб, гладиатор сифатида Неапол яқинидаги Капуя шаҳрида жанг қилишга мажбур этилган. У ақлли, жасур ва эркинликка чанқоқ инсон сифатида тез орада бошқалар орасида етакчига айланган.
Қўзғолон қандай бошланган?
М.а. 73 йилда Спартак ва 70 га яқин гладиатор гладиатор мактабидан қочиб, қуролланишади ва Везувий тоғига паноҳ топишади. Уларга қуллар, қашшоқлар ва Римда эзилган табақалардан минглаб одамлар қўшила бошлайди. Қўзғолон катта ҳаракатга айланади.
Қўзғолоннинг кучайиши:
Қўзғолончилар Рим легионларини бир неча марта мағлуб этишади. Қарийб 100 мингга яқин қул ва озодликка чанқоқлар Спартак атрофига йиғилади. Улар Италия ярим оролининг катта қисмини эгаллайди.
Спартакнинг мақсади:
Унинг асосий мақсади — қулларни озод қилиш ва уларни ўз юртларига қайтариш бўлган. Аммо қўзғолон ҳеч қачон яхши ташкилий базавий қўллаб-қувватлашга эга бўлмаган. Рим бу хавфни бартараф этиш учун қатъий чора кўради.
Қўзғолоннинг босилиши:
М.а. 71 йилда Рим Сенати машҳур саркарда Марк Крассни юборган. У қўзғолончиларни юракдан жанговар курашларда мағлуб этади. Спартак ва унинг асосий қўшинлари Силар дарёси яқинида ҳалокат топади.
Спартак қандай ўлди?
Тарихий манбаларда Спартакнинг ўлими ҳақида аниқ маълумот йўқ, лекин у ҳалокатли жангда қурбон бўлгани айтилган. Уни таниш қийин бўлган, чунки танаси урушда парчаланган бўлиши мумкин. Аммо у қўрқмасдан охирги нафасигача курашган.
Якун ва тарихий аҳамият:
Спартак қўзғолони ҳар доим эркинлик учун кураш, адолатсизликка қарши босқин рамзи сифатида тилга олинади. Гарчи у мағлуб бўлган бўлса-да, унинг номи тарихда қаҳрамон сифатида қолган.
Абу Муслим
